• R. Musil_slide

    Robert Musil – życie i twórczość

    Robert Musil (/ˈmuːzɪl/, nazwisko z intonacją na pierwszą sylabę; * 6 listopada 1880 w Klagenfurtcie nad Wörthersee; † 15 kwietnia 1942 w Genewie, od 1917 do 1919 Robert Edler von Musil) był austriackim pisarzem i krytykiem teatralnym. Twórczość Musila obejmuje nowele, dramaty, eseje, krytyki i dwie powieści, Bildungsroman Niepokoje wychowanka Törlessa i swoje nieukończone Magnum Opus Człowiek bez właściwości.

  • Nurty artystyczne

    Prądy artystyczne: Impresjonizm, Jugendstil, Neoromantyzm, Symbolizm

    Główne prądy artystyczne na przełomie XIX i XX wieku:

  • Zarys polityczny Wiedeń 1900

    Wiedeń na przełomie XIX i XX wieku – zarys sytuacji politycznej i socjalnej

    W Austrii na przełomie XIX i XX wieku panowała monarchia Habsburgów [„monarchia naddunajska”, monarchia cesarsko-królewska (c.k.)]. W skład Cesarstwa Austriackiego wchodziło 15 narodów i ponad 50 milionów obywateli, których łączyła postać cesarza Franciszka Józefa – ikona dobrego władcy wpisująca się w mit Habsburgów, dynastii ogrywającej dziejową rolę w historii Europy. Mimo narastających problemów natury politycznej […]

  • Thomas Raab

    Odciski psychiki – rozmowa z pisarzem i muzykiem Thomasem Raabem

    Wiedeński pisarz i muzyk Thomas Raab zasłynął debiutanckim kryminałem „Metzger musi zostać po lekcjach”, teraz dołożył drugi tom “Metzger wpada w szał” (obydwa wydane przez Leykam) opowiadający o flegmatycznym restauratorze Adrianie Willibaldzie Metzgerze.

  • Wolf Haas

    Wolf Haas: „Oklepane gatunki bardzo mi odpowiadają”

    Pisarz Wolf Haas uzasadnia, dlaczego chętnie udziela wywiadów, opowiada, jak do tego doszło, że pisał kryminały, wyjaśnia różnicę między reklamą i literaturą i stwierdza, że oklepane gatunki wyjątkowo dobrze mu leżą.                                                 […]

  • Ilse Aichinger

    Ilse Aichinger: „Z wszystkiego można by się uśmiać do łez, gdyby nie konało się ze śmiechu”

    Ilse Aichinger obchodzi 75 urodziny: W Die ZEIT rozmowa z austriacką pisarką. autorstwa Iris Radisch DIE ZEIT nr 45/19961. Listopad 1996

  • Daniel Kehlmann

    Daniel Kehlmann: „Najchętniej rzuciłbym książkę w kąt”

    Pisarz Daniel Kehlmann o fenomenalnym sukcesie swojego bestsellera „Rachuba Świata”, byciu gwiazdą mediów, zagorzałych fankach literatury i o tym, jak został zwymyślany przez piosenkarza Rolanda Kaisera. Wolfgang Paterno: Zdaje się, że jest Pan w posiadaniu najcenniejszego w historii literatury przepisu na sukces. Odkryje Pan tajemnicę i zdradzi, jak napisać bestseller?

  • header_jmeyerhoff

    Joachim Meyerhoff „Wszyscy zmarli latają wysoko: Ameryka” (fragm. w tłum. Anny Kamińskiej)

    Joachim Meyerhoff znany był do tej pory w Wiedniu głównie jako aktor występujący z powodzeniem w Burgtheater. W ostatnim czasie zasłynął również jako autor poczytnych powieści. Szczególną poopularnością cieszyła się przez długi czas książka „Wszyscy zmarli latają wysoko: Ameryka”, w której pierwszoosobowy narrator opowiada o doświadczeniach ze swojej młodości. Wspomnienia rozciągają się od dzieciństwa spędzonego […]

  • header_rmenasse

    Robert Menasse: „Potrzebujemy heretyków”

    Eva Schörkhuber: Co znaczy współcześnie pojęcie „literatura zaangażowana”  – littérature engagée? Robert Menasse: Dla mnie oznacza coś innego niż dla tych, którzy rozwinęli i przekazali nam to pojęcie, jak choćby Jean-Paul Sartre. Powód jest prosty: założenia – zarówno społeczne, jak i te dotyczące twórczości literackiej – zmieniły się zasadniczo, w sposób, którego autorzy tacy jak […]

  • header_robertschindel

    Bruno Jaschke o najnowszej powieści Roberta Schindela „Zimny”

    „Zimny” jest drugą częścią powieściowej trylogii, mającej zakończyć się w nieokreślonej przyszłości  tomem „Krótkotrwali”, w której Robert Schindel mierzy się z tym, co w Austrii przez długi czas rozumiano jako uporanie się z przeszłością: zaprzeczaniem wszelkiej współodpowiedzialności za nazistowski terror i przechodzący niekiedy w widoczne odrzucenie dystans do ofiar.

  • header_phochgatterer

    Paulus Hochgatterer: „Od czytelnika można wszystkiego wymagać”

    Pisarz i psychiatra dziecięcy Paulus Hochgatterer o mającym decydujące znaczenie obchodzeniu się z językiem w obydwu tych dziedzinach, o konstruktywnym podejściu do agresji i o tym, jak realność przewyższa fikcję. Wywiad autorstwa Christine Dobretsberger.

  • header_koehlmeier

    wywiad z Michaelem Köhlmeierem: „Nie jestem Panem Bogiem moich postaci”

    Michael Köhlmeier o trikach i sztuce uwodzenia w opowiadaniu historii.

  • header_koehlmeier_spazierer

    Recenzja wraz z fragmentem powieści MICHAELA KÖHLMEIERA „PRZYGODY JOELA SPACEROWICZA”

    Kłamstwo ma długie nogi   Michael Köhlmeier jest jednym z najpracowitszych i najpilniejszych autorów w kraju. Wzorcowy pisarz w swojej klasie. Obowiązkowy. Pewny siebie. Świadomy celu. Ambitny. Jego najnowsze dzieło również tryska pilnością i pracowitością, tak jak wydana w 2007 roku powieść „Zachód” (780 stron), w której podjął próbę przedstawienia niemal kompletnej historii światowej i kulturalnej […]

  • header_turrini

    Peter Turrini: „We mnie nadal wszystko wrze”

    Peter Turrini w wywiadzie autorstwa Petry Paterno: o otchłaniach, swoim strachu przed śmiercią i butach papieża.

  • header_mayroecker

    Friederike Mayröcker: «Właściwie jestem przeciwko śmierci»

    Friederike Mayröcker układa wiersze jak w amoku. Przy pisaniu nawet zanosi się płaczem. Rozmowa o szaleństwie w życiu, „tyraniku”, śmierci i zmarłym Ernstcie Jandlu, który nadal tu jest. Już ponad siedemdziesiąt książek opublikowała urodzona w 1924 roku w Wiedniu poetka Friederike Mayröcker: jej życie jest na wskroś poetycką egzystencją, w której  codzienność, lektura i pisanie […]

  • header_wondratschek_mara

    Wolf Wondratschek „MARA” (fragment)

    Tym razem zamieszczam fragment  „Mary” – opowiadania lub raczej liczącej 208 stron powieści mieszkającego w Wiedniu niemieckiego pisarza Wolfa Wondratscha. Książka cieszy się ogromnym powowdzeniem wśród czytelników. Tytułowa Mara jest wiolonczelą Stradivariego, która w opowiada o swoich losach ze współczesnej perspektywy 300-letniego instrumentu. Jej historia jest ciągiem pasjonujących przygód, związanych często z życiem wielkich sław muzyki klasycznej, takich […]

  • header_handke

    Peter Handke «Zachwyt jest wszystkim»

    Szczęście późnego objęcia   Peter Handke o starzeniu się, czasowemu ograniczeniu istnienia, opowiadaniu, swoich pasjach i o pytaniu, co chce przekazać córkom. HUBERT PATTERER, STEFAN WINKLER

  • header_jwinkler

    «Jestem wiecznym ministrantem» – rozmowa z Josefem Winklerem

    «Jestem wiecznym ministrantem» Rozmowa Paula Jandla z austriackim pisarzem i laureatem Nagrody Büchnera Josefem Winklerem o dzieciństwie na wsi, pozbawionym sielskich wspomnień, autorytarnym wychowaniu, podróżach uwalniających od ciasnoty i wiecznie żywym temacie.

  • header_hundertwasser

    Czy Pańska sztuka nie może obejść się bez kłamstwa, panie Hundertwasserze?

    Czy będąc w Wiedniu można oprzeć się pokusie odwiedzenia domu Hundertwassera? Niezależnie od naszego zdania na temat „czy Hundertwasser wielkim artystą był”, pozostaje on jednym z najsłynniejszych austriackich artystów. Pamięć o nim nie ginie, niedawno w Belwederze zakończyła się wystawa prezentująca jeden z etapów jego twórczości (http://www.belvedere.at/de/ausstellungen/ausstellungsvorschau/hundertwasser–e56059). Jednak dla wielu bajkowe domy trącą nieznośnym kiczem. […]

  • header_mrranicki

    Marcel Reich-Ranicki o Elfriede Jelinek: „Dobra powieść nigdy się jej nie udała”

    W nawiązaniu do opublikowanego niedawno tłumaczenia wywiadu z Elfriede Jelinek dołączam wypowiedź Marcela Reicha-Ranickiego o twórczości austriackiej artystki. Tytuł mojego wpisu sugeruje, że należy przygotować się na druzgocącą krytykę. Niekoniecznie. Kilka mocnych słów może oczywiście zdominować cały tekst, u samej autorki publikacja ta wywołała wiele goryczy. Warto jednak zwrócić uwagę na pobieżne, ale również (dzięki […]

  • header_ejelinek

    Elfriede Jelinek w rozmowie z André Müllerem: “Jestem głupia jak but”

    Poniżej przedstawiam wywiad z austriacką noblistką Elfriede Jelinek tuż po otrzymaniu tej prestiżowej nagrody. Tekst wyjątkowy nie tylko ze względu na rozmówczynię, ale również na autora André Müllera. Ten zmarły już dziennikarz udowadniał w swoich wywiadach z wielkimi postaciami literatury i kultury, iż prowadzenie rozmowy jest sztuką, której przysporzył kilku arcydzieł. Wybrałam ten wywiad, ponieważ zawiera […]

  • header_tbernhard

    Thomas Bernhard “Heldenplatz”: wspomienie burzy w Burgtheater

    Niewielu autorów posiada tę niezwykłą i jakże trudną dla otocznia umiejętność zrównywania z ziemią wszystkiego, co nawinie się pod pióro. Thomas Bernard należy bezsprzecznie do tego grona, na nieszczęście Austrii, która stała się jego głównym tematem. Po dziś dzień teksty Bernharda mają dużą siłę rażenia, trudno więc wyobrazić sobie, jakie kontrowersje wywołały za  życia autora. […]

  • Günter Brus | Foto (c) Tom Linecker

    Günther Brus o Akcjonizmie Wiedeńskim, buncie i sztuce w młodości i po latach

    O Akcjonizmie Wiedeńskim słychać w ostatnich latach coraz więcej, wystarczy wspomnieć wystawy w MUMOK-u [Muzeum Sztuki Współczesnej w Wiedniu], w wiedeńskim Domu Literatury czy MOCAK-u [Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie].  Przed dwoma dniami zmarł jeden z członków grupy, Otto Muehl. Tym wartościowszy wydaje mi się wywiad przeprowadzony z Güntherem Brusem, stanowiący z jednej strony autoretrospektywę, z […]

  • Wolf Wondratschek | Foto (c) Lilo Rinkens

    Wolf Wondratschek: Kilka refleksji na temat przypadku

    Żadnego z ludzi stawiających sobie pytania nie zadowoli takie, na które śmiesznie łatwo odpowiedzieć. Wysokie nieprawdopodobieństwo, że można je uciszyć jedną lub kilkoma odpowiedziami, gwarantuje jego jakość. Dobre pytanie nie zdradza tak chętnie swej tajemnicy, nie za cenę szybkiego wyjaśnienia. Zanim w ogóle dotrzemy w pobliże możliwego rozwiązania, pytanie nagle ożywione ulega już zwielokrotnieniu. Z […]

  • header_bbalkansky

    Bogumil Balkanski – Ból fantomowy imigranta i pasztet

    Bogumil Balkansky – pod tym pseudonimem ukrywa się jeden z naczelnych felietonistów w Wiedniu. Ukrywa, a może wręcz przeciwnie, zdradza tajemnicę pochodzenia i nakreśla główny temat swoich tekstów (jak i wielokulturowej stolicy): bycie imigrantem.  Opowiada historie z życia wiedeńskiego wzięte, szara codzienność jest dla jego uważnego oka materiałem do ciekawych rozmyślań przyprawionych sporą dawką dobrego […]

  • Franzobel | za uprzejmą zgodą autora

    Franzobel o wykiwanych obywatelach i zawiedzionych hipisowskich marzeniach

    Franzobla w Wiedniu nie trzeba przedstawiać. Znany zarówno dzięki swoim utworom, za które był już wielokrotnie nagradzany, jak również poglądom politycznym, budzącym wśród wielu spore kontrowersje. Można kochać, można nienawidzić, na pewno warto bliżej poznać.

  • header_cransmayr

    Christoph Ransmayr o swej najnowszej powieści „Atlas bojaźliwego człowieka”

    Niedawno na półkach austriackich księgarń pojawiła się nowa książka Christopha Ransmayra pt. “Atlas bojaźliwego człowieka”[1], wkrótce zapewne dostępna w polskiej wersji językowej. Poniżej znajdziecie przetłumaczony wywiad przeprowadzony przez Petrę Gropp z wydawnictwa Fischerverlag z tym znanym i cenionym autorem.  Głównym tematem jest jego najnowszy tekst i związane z nim inspiracje oraz przemyślenia. Bardzo polecam również pozostałe powieści tego […]

Na tej stronie…

publikuję własne tłumaczenia tekstów dotyczących LITERATURY AUSTRIACKIEJ - wywiady z autorami, felietony, recenzje, fragmenty prozy.

Zapraszam do poszperania!

Robert Musil – życie i twórczość

R. Musil_slide

Robert Musil (/ˈmuːzɪl/, nazwisko z intonacją na pierwszą sylabę; * 6 listopada 1880 w Klagenfurtcie nad Wörthersee; † 15 kwietnia 1942 w Genewie, od 1917 do 1919 Robert Edler von Musil) był austriackim pisarzem i krytykiem teatralnym.

Twórczość Musila obejmuje nowele, dramaty, eseje, krytyki i dwie powieści, Bildungsroman Niepokoje wychowanka Törlessa i swoje nieukończone Magnum Opus Człowiek bez właściwości.

Read More

Życie w wiedeńskiej kawiarni

“Wiedeńska kawiarnia stanowi instytucję szczególnego rodzaju, nieporównywalnej z żadną inną na świecie. Właściwie jest to rodzaj demokratycznego klubu, dostępnego dla każdego za tanią filiżankę kawy, gdzie każdy gość za ten mały obol może siedzieć godzinami, dyskutować, pisać, grać w karty, odbierać pocztę i przede wszystkim konsumować nieograniczoną ilości gazet i czasopism”.

“Tak to wiedzieliśmy wszyscy, co się działo w świecie, z pierwszej ręki, dowiadywaliśmy się z każdej książki, która się ukazywała, z każdego przedstawienia teatralnego i porównywaliśmy recenzje z wszystkich gazet; nic nie przyczyniło się tak bardzo do żywości intelektualnej w Austrii. Codziennie siedzieliśmy godzinami i nic nie mogło nam umknąć, ponieważ dzięki wspólnocie naszych zainteresowań śledziliśmy orbis pictus artystycznych wydarzeń nie dwoma, lecz dwudziestoma i czterdziestoma oczami (…)”

Stefan Zweig „Die Welt von Gestern“

Café Griensteidl

                         

Do stałych bywalców należeli:

Peter Altenberg, Hermann Bahr, Hugo von Hofmannsthal, Karl Kraus, Arthur Schnitzler, Arnold Schönberg, Rudolf Steiner, Stefan Zweig

www.cafegriensteidl.at/

Read More

Prądy artystyczne: Impresjonizm, Jugendstil, Neoromantyzm, Symbolizm

Nurty artystyczne

Główne prądy artystyczne na przełomie XIX i XX wieku:

Read More

Wiedeń na przełomie XIX i XX wieku – zarys sytuacji politycznej i socjalnej

Zarys polityczny Wiedeń 1900

W Austrii na przełomie XIX i XX wieku panowała monarchia Habsburgów [„monarchia naddunajska”, monarchia cesarsko-królewska (c.k.)].

W skład Cesarstwa Austriackiego wchodziło 15 narodów i ponad 50 milionów obywateli, których łączyła postać cesarza Franciszka Józefa – ikona dobrego władcy wpisująca się w mit Habsburgów, dynastii ogrywającej dziejową rolę w historii Europy. Mimo narastających problemów natury politycznej i coraz bardziej napiętej sytuacji w państwie starano się umacniać to wyobrażenie. Stąd często określa się ów czas mianem radosnej apokalipsy („fröhliche Apokalypse“).

Read More

Wiedeń przełomu XIX i XX wieku

Pora na nowy rozdział tego bloga- poza współczesnymi autorami, którzy zapewne wejdą do historii, chcę przybliżyć atmosferę Wiednia początku XX wieku przyciągającego wiele wyjątkowych postaci tego czasu. Oskar Kokoschka, Sigmunt Freud, Karl Kraus, Georg Trakl, Arnold Schönberg to tylko kilka z nich. Kwitło insensywne życie kawiarniane - tygiel rozwoju nowych poglądów i przełomowych dzieł, jednak w przesiąkniętej dekadencją atmosferze miasta dawało się wyraźnie odczuć postępujący rozkład i nadchodzącą zagładę starego porządku. W kolejnych artykułach postaram się opisać zarówno najważniejsze czynniki wpływające na ówczesny światopogląd, jak również nakleślić portrety kilku znakomitych pisarzy tego czasu. Zapraszam do czytania.

Odciski psychiki – rozmowa z pisarzem i muzykiem Thomasem Raabem

Thomas Raab

Wiedeński pisarz i muzyk Thomas Raab zasłynął debiutanckim kryminałem „Metzger musi zostać po lekcjach”, teraz dołożył drugi tom “Metzger wpada w szał” (obydwa wydane przez Leykam) opowiadający o flegmatycznym restauratorze Adrianie Willibaldzie Metzgerze.

Read More

Wolf Haas: „Oklepane gatunki bardzo mi odpowiadają”

Wolf Haas

Pisarz Wolf Haas uzasadnia, dlaczego chętnie udziela wywiadów, opowiada, jak do tego doszło, że pisał kryminały, wyjaśnia różnicę między reklamą i literaturą i stwierdza, że oklepane gatunki wyjątkowo dobrze mu leżą.                                                                                        

autorstwa Vereny Mayer

Read More

Ilse Aichinger: „Z wszystkiego można by się uśmiać do łez, gdyby nie konało się ze śmiechu”

Ilse Aichinger

Ilse Aichinger obchodzi 75 urodziny: W Die ZEIT rozmowa z austriacką pisarką.

autorstwa Iris Radisch

DIE ZEIT nr 45/19961. Listopad 1996

Read More

Daniel Kehlmann: „Najchętniej rzuciłbym książkę w kąt”

Daniel Kehlmann

Pisarz Daniel Kehlmann o fenomenalnym sukcesie swojego bestsellera „Rachuba Świata”, byciu gwiazdą mediów, zagorzałych fankach literatury i o tym, jak został zwymyślany przez piosenkarza Rolanda Kaisera.

Wolfgang Paterno: Zdaje się, że jest Pan w posiadaniu najcenniejszego w historii literatury przepisu na sukces. Odkryje Pan tajemnicę i zdradzi, jak napisać bestseller?

Read More

Joachim Meyerhoff „Wszyscy zmarli latają wysoko: Ameryka” (fragm. w tłum. Anny Kamińskiej)

header_jmeyerhoff

Joachim Meyerhoff znany był do tej pory w Wiedniu głównie jako aktor występujący z powodzeniem w Burgtheater. W ostatnim czasie zasłynął również jako autor poczytnych powieści. Szczególną poopularnością cieszyła się przez długi czas książka „Wszyscy zmarli latają wysoko: Ameryka”, w której pierwszoosobowy narrator opowiada o doświadczeniach ze swojej młodości. Wspomnienia rozciągają się od dzieciństwa spędzonego na północy Niemiec, poprzez wyjazd do Ameryki na wymianę szkolną, aż do tragicznej informacji z domu i nagłej konieczności powrotu, który jednak nie trwa długo. Ogromnym atutem tekstu jest dowcipny ton narracji, pełen autoironii i wrażliwości oddającej przekonująco uczucia młodego, dojrzewającego człowieka.

 

 

Robert Menasse: „Potrzebujemy heretyków”

header_rmenasse

Eva Schörkhuber: Co znaczy współcześnie pojęcie „literatura zaangażowana”  – littérature engagée?

Robert Menasse: Dla mnie oznacza coś innego niż dla tych, którzy rozwinęli i przekazali nam to pojęcie, jak choćby Jean-Paul Sartre. Powód jest prosty: założenia – zarówno społeczne, jak i te dotyczące twórczości literackiej – zmieniły się zasadniczo, w sposób, którego autorzy tacy jak Erich Fried czy właśnie Sartre nie mogli przewidzieć. Wszyscy zaangażowani intelektualiści wychodzili niegdyś z założenia, że historią rządzi rozum, który powinien prowadzić do pewnego historycznego celu lub sensownego porządku społecznego. Ponosi on wprawdzie coraz to nowe klęski, ale koniec końców istnieje historyczny rozum, który należy wspólnie popierać, wspomagać i pchać naprzód. Ta wiara została kompletnie utracona. O ile mi wiadomo nie ma już nikogo, kto zakładałby na poważnie istnienie rozumu w historii albo historycznego celu. Nie ma już ani celu ani zwolenników historycznego rozumu.

Read More

Bruno Jaschke o najnowszej powieści Roberta Schindela „Zimny”

header_robertschindel

„Zimny” jest drugą częścią powieściowej trylogii, mającej zakończyć się w nieokreślonej przyszłości  tomem „Krótkotrwali”, w której Robert Schindel mierzy się z tym, co w Austrii przez długi czas rozumiano jako uporanie się z przeszłością: zaprzeczaniem wszelkiej współodpowiedzialności za nazistowski terror i przechodzący niekiedy w widoczne odrzucenie dystans do ofiar. Read More

Paulus Hochgatterer: „Od czytelnika można wszystkiego wymagać”

header_phochgatterer

Pisarz i psychiatra dziecięcy Paulus Hochgatterer o mającym decydujące znaczenie obchodzeniu się z językiem w obydwu tych dziedzinach, o konstruktywnym podejściu do agresji i o tym, jak realność przewyższa fikcję. Wywiad autorstwa Christine Dobretsberger.

Read More

wywiad z Michaelem Köhlmeierem: „Nie jestem Panem Bogiem moich postaci”

header_koehlmeier

Michael Köhlmeier o trikach i sztuce uwodzenia w opowiadaniu historii.

Read More

Recenzja wraz z fragmentem powieści MICHAELA KÖHLMEIERA „PRZYGODY JOELA SPACEROWICZA”

header_koehlmeier_spazierer

Kłamstwo ma długie nogi

 

Michael Köhlmeier jest jednym z najpracowitszych i najpilniejszych autorów w kraju. Wzorcowy pisarz w swojej klasie. Obowiązkowy. Pewny siebie. Świadomy celu. Ambitny. Jego najnowsze dzieło również tryska pilnością i pracowitością, tak jak wydana w 2007 roku powieść „Zachód” (780 stron), w której podjął próbę przedstawienia niemal kompletnej historii światowej i kulturalnej XX-ego wieku. Zdaniem niektórych nie udało mu się „połączyć fikcji i dokumentalizmu oraz przekonująco zintegrować postaci z historycznym kontekstem”. Read More

Peter Turrini: „We mnie nadal wszystko wrze”

header_turrini

Peter Turrini w wywiadzie autorstwa Petry Paterno: o otchłaniach, swoim strachu przed śmiercią i butach papieża.

Read More

Friederike Mayröcker: «Właściwie jestem przeciwko śmierci»

header_mayroecker

Friederike Mayröcker układa wiersze jak w amoku. Przy pisaniu nawet zanosi się płaczem. Rozmowa o szaleństwie w życiu, „tyraniku”, śmierci i zmarłym Ernstcie Jandlu, który nadal tu jest.

Już ponad siedemdziesiąt książek opublikowała urodzona w 1924 roku w Wiedniu poetka Friederike Mayröcker: jej życie jest na wskroś poetycką egzystencją, w której  codzienność, lektura i pisanie odbijają się w formie sztuki delikatnej percepcji. Tak powstało dzieło wykraczające poza wszelkie granice gatunków, równie chwytające za serce jak trudne do pojęcia. Na jesieni ukazał się nowy eksperyment z formą. „Études” – tak nazywa Mayröcker swoje wiesze prozą, przywodzące na myśl francuskiego poetę Francisa Ponge, ale najbardziej samą austriacką twórczynię: tematem jest teraźniejszość i wspomnienie. Friederike Mayröcker opowiada w jej ulubionej wiedeńskiej kawiarni „Tirolerhof”  o życiu i śmierci, przyjemności i ciężarze pisania.

Read More

Wolf Wondratschek „MARA” (fragment)

header_wondratschek_mara

Tym razem zamieszczam fragment  „Mary” – opowiadania lub raczej liczącej 208 stron powieści mieszkającego w Wiedniu niemieckiego pisarza Wolfa Wondratscha. Książka cieszy się ogromnym powowdzeniem wśród czytelników. Tytułowa Mara jest wiolonczelą Stradivariego, która w opowiada o swoich losach ze współczesnej perspektywy 300-letniego instrumentu. Jej historia jest ciągiem pasjonujących przygód, związanych często z życiem wielkich sław muzyki klasycznej, takich jak choćby Mozart. Mara prowadzi czytelnika przez rozmaite epoki i w przystępny sposób nakreśla historię muzyki klasycznej, cieszącej się dużą popularnością i bogatą tradycją. A całość ujęta w lekkiej i zarazem kunsztownej narracji. Polecam!

Read More

Peter Handke «Zachwyt jest wszystkim»

header_handke

Szczęście późnego objęcia

 

Peter Handke o starzeniu się, czasowemu ograniczeniu istnienia, opowiadaniu, swoich pasjach i o pytaniu, co chce przekazać córkom.

HUBERT PATTERER, STEFAN WINKLER

Read More

«Jestem wiecznym ministrantem» – rozmowa z Josefem Winklerem

header_jwinkler

«Jestem wiecznym ministrantem»

Rozmowa Paula Jandla z austriackim pisarzem i laureatem Nagrody Büchnera Josefem Winklerem o dzieciństwie na wsi, pozbawionym sielskich wspomnień, autorytarnym wychowaniu, podróżach uwalniających od ciasnoty i wiecznie żywym temacie. Read More

Czy Pańska sztuka nie może obejść się bez kłamstwa, panie Hundertwasserze?

header_hundertwasser

Czy będąc w Wiedniu można oprzeć się pokusie odwiedzenia domu Hundertwassera? Niezależnie od naszego zdania na temat „czy Hundertwasser wielkim artystą był”, pozostaje on jednym z najsłynniejszych austriackich artystów. Pamięć o nim nie ginie, niedawno w Belwederze zakończyła się wystawa prezentująca jeden z etapów jego twórczości (http://www.belvedere.at/de/ausstellungen/ausstellungsvorschau/hundertwasser–e56059). Jednak dla wielu bajkowe domy trącą nieznośnym kiczem. Oddajmy głos Hundertwasserowi, który w poniższym wywiadzie został bez ogródek skonfrontowany z zarzutami stawianymi jego sztuce. Czy wyszedł cało z tej opresji? Każdy niech zdecyduje sam.

Read More

Marcel Reich-Ranicki o Elfriede Jelinek: „Dobra powieść nigdy się jej nie udała”

header_mrranicki

W nawiązaniu do opublikowanego niedawno tłumaczenia wywiadu z Elfriede Jelinek dołączam wypowiedź Marcela Reicha-Ranickiego o twórczości austriackiej artystki. Tytuł mojego wpisu sugeruje, że należy przygotować się na druzgocącą krytykę. Niekoniecznie. Kilka mocnych słów może oczywiście zdominować cały tekst, u samej autorki publikacja ta wywołała wiele goryczy. Warto jednak zwrócić uwagę na pobieżne, ale również (dzięki temu) intrygujące omówienie zalet jej twórczości, które może zachęcić niejednego czytelnika do sięgnięcia po utwory Elfriede Jelinek. Utwory często ciekawsze niż dyskusja o tym, czy i na ile zasługuje na Literackiego Nobla.

Read More

Elfriede Jelinek w rozmowie z André Müllerem: “Jestem głupia jak but”

header_ejelinek

Poniżej przedstawiam wywiad z austriacką noblistką Elfriede Jelinek tuż po otrzymaniu tej prestiżowej nagrody. Tekst wyjątkowy nie tylko ze względu na rozmówczynię, ale również na autora André Müllera. Ten zmarły już dziennikarz udowadniał w swoich wywiadach z wielkimi postaciami literatury i kultury, iż prowadzenie rozmowy jest sztuką, której przysporzył kilku arcydzieł. Wybrałam ten wywiad, ponieważ zawiera się w nim w skondensowanej formie wiele infromacji o tej pisarce ważnych również dla zrozumienia jej utworów. I co najważniejsze, pochodzą one od samej autorki.

Read More

Thomas Bernhard “Heldenplatz”: wspomienie burzy w Burgtheater

header_tbernhard

Niewielu autorów posiada tę niezwykłą i jakże trudną dla otocznia umiejętność zrównywania z ziemią wszystkiego, co nawinie się pod pióro. Thomas Bernard należy bezsprzecznie do tego grona, na nieszczęście Austrii, która stała się jego głównym tematem. Po dziś dzień teksty Bernharda mają dużą siłę rażenia, trudno więc wyobrazić sobie, jakie kontrowersje wywołały za  życia autora. Niedawno minęło 50 lat od wydania słynnej powieści “Mróz”. Jeszcze wcześniej odbyła się pamiętna premiera dramatu “Heldenplatz” w Burgtheater,  ostoi kultury i symbolu tradycji monarchii austriackiej. Odbiła się ona szerokim echem, nie tylko krytycznym, nie zabrakło zwolenników terapii wstrząsowej, jaką Bernhard zafundował swoim rodakom. Znaczącym głosem w obronie Bernharda był świetny artykuł Günthera Nenninga, który prezentuję poniżej.

Read More

Günther Brus o Akcjonizmie Wiedeńskim, buncie i sztuce w młodości i po latach

Günter Brus | Foto (c) Tom Linecker

O Akcjonizmie Wiedeńskim słychać w ostatnich latach coraz więcej, wystarczy wspomnieć wystawy w MUMOK-u [Muzeum Sztuki Współczesnej w Wiedniu], w wiedeńskim Domu Literatury czy MOCAK-u [Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie].  Przed dwoma dniami zmarł jeden z członków grupy, Otto Muehl. Tym wartościowszy wydaje mi się wywiad przeprowadzony z Güntherem Brusem, stanowiący z jednej strony autoretrospektywę, z drugiej ciąg dalszy historii ukazujący artystę tu i teraz.

Read More

Wolf Wondratschek: Kilka refleksji na temat przypadku

Wolf Wondratschek | Foto (c) Lilo Rinkens

Żadnego z ludzi stawiających sobie pytania nie zadowoli takie, na które śmiesznie łatwo odpowiedzieć. Wysokie nieprawdopodobieństwo, że można je uciszyć jedną lub kilkoma odpowiedziami, gwarantuje jego jakość. Dobre pytanie nie zdradza tak chętnie swej tajemnicy, nie za cenę szybkiego wyjaśnienia. Zanim w ogóle dotrzemy w pobliże możliwego rozwiązania, pytanie nagle ożywione ulega już zwielokrotnieniu. Z jednego powstaje kilka, o ile nie więcej. Jak w ogóle można zespolić luźnie informacje w jedną odpowiedź?

Read More

Bogumil Balkanski – Ból fantomowy imigranta i pasztet

header_bbalkansky

Bogumil Balkansky – pod tym pseudonimem ukrywa się jeden z naczelnych felietonistów w Wiedniu. Ukrywa, a może wręcz przeciwnie, zdradza tajemnicę pochodzenia i nakreśla główny temat swoich tekstów (jak i wielokulturowej stolicy): bycie imigrantem.  Opowiada historie z życia wiedeńskiego wzięte, szara codzienność jest dla jego uważnego oka materiałem do ciekawych rozmyślań przyprawionych sporą dawką dobrego humoru. Poprawia nastrój niejednemu Austriakowi, niezależnie od pochodzenia.

Read More

Franzobel o wykiwanych obywatelach i zawiedzionych hipisowskich marzeniach

Franzobel | za uprzejmą zgodą autora

Franzobla w Wiedniu nie trzeba przedstawiać. Znany zarówno dzięki swoim utworom, za które był już wielokrotnie nagradzany, jak również poglądom politycznym, budzącym wśród wielu spore kontrowersje. Można kochać, można nienawidzić, na pewno warto bliżej poznać.

Read More

Christoph Ransmayr o swej najnowszej powieści „Atlas bojaźliwego człowieka”

header_cransmayr

Niedawno na półkach austriackich księgarń pojawiła się nowa książka Christopha Ransmayra pt. “Atlas bojaźliwego człowieka”[1], wkrótce zapewne dostępna w polskiej wersji językowej. Poniżej znajdziecie przetłumaczony wywiad przeprowadzony przez Petrę Gropp z wydawnictwa Fischerverlag z tym znanym i cenionym autorem.  Głównym tematem jest jego najnowszy tekst i związane z nim inspiracje oraz przemyślenia. Bardzo polecam również pozostałe powieści tego pisarza, jego kunsztowny styl wywiera (przynajmniej na mnie) ogromne wrażenie. Paluszki lizać!

Read More